Integreren moet je willen

Afgelopen zaterdag plaatste Hélène Oppatja, PvdA-raadslid in Alphen aan den Rijn,  op de Forumpagina van de Volkskrant een artikel over de ontwerpresolutie integratie van de PvdA. Zij reageerde daarmee op een eerde artikel van een Zoetermeers PvdA-raadslid dat zich niet meer zo thuisvoelde in de Sociaaldemocratische partij. Voor Hélène was de ontwerpresolutie  juist een verademing. U vindt haar  artikel in het kader hieronder.

Ik vind het een helder stuk dat een absoluut fraaie impuls krijgt door de persoonlijke betrokkenheid van Hélène. Voor het overige wil ik hier niet ingaan op de PvdA-resolutie maar wel op een deel van het artikel van het Alphense raadslid. In de eerste plaats hecht ik veel belang aan het thema “wil tot integratie” dat zij in haar artikel naarvoren brengt. Deze wil is naar mijn mening in het hele integratieproces een onmisbaar element. Ik ga daarin zover dat het in mijn ogen om een puur individuele zaak gaat. De wil om aansluiting te vinden bij de andere cultuur, is een individuele keuze. Natuurlijk kan die gestuurd en beïnvloed worden door andere individuen uiit de eigen culturele achtergrond, zeker ook door familie en aanverwanten. Uiteindelijk blijft het een individuele aangelegenheid. Daarom ook twijfel ik aan de mogelijkheden om integratie aan mensen op te leggen,  al helemaal niet met de botte lompheid  (of is het “lompe botheid?) van Wilders of Verdonk. Een lomp- en botheid overigens die op niets is gebaseerd want zelfs de meest goedwillende Nederlanders integreren in landen als Australië en Canada merendeels uiterst traag en gebrekkig. En dan hebben we het hier nog niet over de talloze Nederlandse pensionado’s in Spanje die zelfs weigeren Spaans te leren. Niet voor niets vormen zich overal Nederlandse woonwijken en – complexen. Daar komt nog bij dat veel ouderen de nieuw aangeleerde taal vaak weer volledig ontleren en terugvallen in het Nederlands.

In dat verband moet ik denken aan de Joden die in de Middeleeuwen in het tijdperk van de Katholieke Koningen van Spanje (alle koningen van Spanje waren katholiek maar de term heeft betrekking op een bepaalde periode uit de geschiedenis) schijnbelijdenissen aflegden om zich het vege lijf te redden. Binnenshuis gingen ze gewoon door met het belijden van hun Joodse geloof, wat ze trouwens duur kon komen te staan. Nee, zelfs met doodsbedreigingen valt integratie, of in dit geval “assimilatie”, niet af te dwingen.

De bereidheid om aansluiting te zoeken bij de cultureel/etnische omgeving, is niet meer en niet minder dan een individuele keuze. Laat ik mijn persoonlijke ervaringen daar eens bij betrekken. Toen ik veertien was, overleed mijn moeder. Dat had in ons hele gezin en bij mij een soort geestelijke aardverschuiving ten gevolge. De hele stabiele basis onder mijn puberale voeten werd in één klap weggeslagen. Ik veranderde in een vrijetijdszwerver voor wie school op de 25e plaats kwam, behalve als er heibel kon worden geschopt. Mijn toch al niet al te grote zelfvertrouwen daalde tot ver onder het nulpunt. Ik voelde mij maatschappelijk ongewenst, werd suicidaal en gaf de schuld daarvan aan de samenleving.

Wat heeft dat nu te maken met integratie? In mijn ogen alles want ook ik moest de weg naar de samenleving (terug)  zien te vinden. Of dat geslaagd is, is aan anderen ter beoordeling. Veeleed ik op eigen kracht maar de stimulans van vrienden en vriendinnen (ja, die had ik nog wel) had ik niet kunnen missen. Ik voel me er nu redelijk wel bij! Wie aansluiting wil zoeken bij de samenleving, kan dat alleen doen vanuit een basis van veiligheid en een zekere geborgenheid ( die ik vier jaar lang nauwelijks heb ervaren zodat er een drempel bleef bestaan). Nu weet ik wel dat individuele ervaringen geen graadmeter zijn maar dat zijn ze wel als ze een bevestiging vinden in algemeen geldende kaders. De pedagogiek en kinderpsychologie stellen dat een kind de wereld uitsluitend onderzoekt vanuit een veilige omgeving. En waarom ook niet? Het woord “veiligheid” ligt dezer dagen jong en oud op de lippen bestorven. De individuele keuze waarover ik zoëven sprak kan dus alleen plaatshebben vanuit een veilige ondergrond.

Die keuze heb ik pas veel later ook gedaan, al heb ik wat eigenaardige trekjes overgehouden maar men zegt wel eens dat ze mijn persoonlijkheid ten goede komen in plaats van er afbreuk aan te doen. Knoop dat goed in uw oren want ik kom erop terug, waar ik over Indische Nederlanders spreek.

Voor mensen die uit andere landen , om welke reden dan ook, naar Nederland komen, vormt de eigen cultuur de eerder genoemde veiligheid. In de eigen cultuur voelen mensen zichzelf thuis, geaccepteerd en zeker. Wie ervoor kiest, kan vanuit die positie ook besluiten te integreren. Ik geloof dan ook niet in een oplossing waarbij mensen met uiteenlopende cultureel/etnische achtergrond lukraak door elkaar worden gegooid. Dat werkt als cultuurschok en leidt tot verwijdering, in de schulp kruipen, achterdocht en afstand. De omgeving is immers ineens niet zo veilig meer.

Overigens, ook het lukraak gescheiden houden van etnisch-cultureel verschillende groepen leidt tot niets. Dat gebeurt namelijk in de VS waar negers, latino’s, indianen, blanken, chinezen en anderen meer of minder vrolijk volslagen langs elkaar heen leven. Het zijn uitsuitend de individuen zoals Oprah Winfrey en Barack (met Michelle) Obama die daar boven uit rijzen.

Terecht haalt Hélène de Indische Nederlanders aan. In de kennissenkring van mijn ouders waren een paar Indisch nederlandse gezinnen en achteraf vind ik het wel eens genant om te bedenken hoezeer zij hun best deden “Nederlands” te zijn en voor het overige stilletjes schuifelend door de straten te gaan. “Niet opvallen” was de boodschap terwijl die Indische cultuur zoveel “eigenaardige” trekjes” heeft die haar zo leuk maken (zie mijn eerdere opmerkingen daarover).  Wanneer je, bijvoorbeeld, niet meer over straat durft te lopen in sarong, dan doe je jezelf en de samenleving tekort. Er onstaat een maatschappelijke  karikatuur.  Als mensen zich gedwongen voelen tot een dergelijke vorm van assimilatie, dan mankeert er iets, of liever “heel veel” aan de samenleving. De vrije, individuele keuze wordt dan gefrustreerd en dat kan de bedoeling niet zijn. 

Wat de overheid kan doen terwille van de integratie, is het scheppen van voorwaarden, zoals cursussen in de Nederlandse taal en samenleving, voorzieningen en toegankelijkheid. Met andere woorden, ze kan de middelen aanbieden om de wil tot integratier te stimuleren. Een berg verfkwasten en een container verf doet in mijn ogen in een achterstandswijk meer goed dan een aannemer. De overheid kan en mag niet van mensen verwachten dat zij de opgedane informatie en kennis volledig in de plaats laten komen van hun eigen achtergrond.

Tot sterkte,

Kaj Elhorst

Http://politiek.wordpress.com

PvdA breekt eindelijk met vaag integratie standpunt.

Huri Sahin stelt in de Volkskrant van 29 december dat zij zich steeds minder thuis voelt in de PvdA. Het meest nadrukkelijk staat ze stil bij de ontwerpresolutie over integratie voor het PvdA-congres van maart 2009: ‘Verdeeld verleden, gedeelde toekomst’. De PvdA pakt migranten keihard aan, stelt Sahin, en dat is een opstelling die een sociaal-democratische partij niet past. Voor mij is de opvatting die uit het stuk spreekt juist een regelrechte verademing. Te lang heeft de PvdA vastgehouden aan het idee dat in een tolerante, multiculturele samenleving tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen zich vanzelf zouden oplossen, dat de emancipatie van nieuwe Nederlanders spontaan tot stand zou komen. Niets is minder waar. De sociaaldemocratische droom van één ongedeelde samenleving, waarin woorden als ‘autochtoon’ en ‘allochtoon’ als inhoudloos en overbodig opzij geschoven kunnen worden, lijkt verder weg dan ooit.

Het is simpel om willekeurige citaten uit een zestien pagina’s tellende tekst te gebruiken om de PvdA te verwijten dat zij migranten in de kou laat staan. Op onderdelen zijn er best nuances aan te brengen en dat zal ook gebeuren als de leden zich er op het congres over uitspreken. Belangrijker is echter dat de jarenlange discussie binnen de partij heeft geresulteerd in een richtinggevend document. Een evenwichtig verhaal waarin het besef van het eigen falen doorklinkt. Het markeert daarmee de breuk met een vaag of weifelend integratiestandpunt dat ons lang parten heeft gespeeld. Niet iedereen zal erin vinden wat hij of zij graag wil horen. Maar de wens om iedereen van dienst te zijn heeft al teveel schade berokkend aan de oplossing van een urgent probleem. Het tegengaan van een sociale onderklasse, stelt de resolutie, die voornamelijk uit migranten, hun kinderen en kleinkinderen bestaat is de nieuwe sociale kwestie.

Tot 2001 had ik, met mijn Nederlands-Indische achtergrond, er werkelijk nooit bij stilgestaan of ik een autochtone Nederlander was. In mijn opvoeding en in mijn omgeving was dat totaal geen issue. Maar de tijden zijn veranderd. ‘Van Nederlander word je weer allochtoon in eigen land’ lees ik in de ontwerpresolutie, en dat is precies wat veel nieuwe Nederlanders de afgelopen jaren hebben ervaren. De verhoudingen zijn op scherp gezet, misschien onvermijdelijk. Daarbij passen geen vage antwoorden. Daarom is het hoog tijd dat de PvdA een heldere visie formuleert. Die visie steunt op twee pijlers: het bewaken van de (verworvenheden van de) rechtsstaat en het bevorderen van  emancipatie. Met elkaar vormen ze een ijzersterke basis, een die het vloertje legt onder een complexe multiculturele samenleving. Het is niet gezegd dat daar geen prijs voor betaald moet worden. Die prijs bestaat uit de erkenning van het feit dat het lang gekoesterde idee van de multiculturele samenleving zonder dat daaraan voorwaarden worden gesteld onhoudbaar blijkt. Dat is pijnlijk maar waar. ‘De fout die we in ieder geval nooit meer mogen maken is het inslikken van kritiek op culturen of religies omwille van de tolerantie’, aldus de tekst. Met de beste bedoelingen is geprobeerd om migranten die de aansluiting met de Nederlandse maatschappij niet of nauwelijks konden vinden uit de wind te houden. Het heeft hun integratie niet vooruit geholpen terwijl de tolerantie is afgenomen.

Van nieuwe Nederlanders mag gevraagd worden dat zij onomwonden kiezen voor hun nieuwe vaderland, met alles waar daarbij hoort. Dat veronderstelt niet dat zij hun culturele identiteit verloochenen. Zij kunnen vasthouden aan hun religieuze opvattingen en culturele gewoonten zolang als die niet in strijd zijn met de beginselen van onze rechtsstaat. Bij een botsing prevaleert het Nederlands recht. Integratie is geen assimilatie. De overdreven assimilatie die Indische Nederlanders aan de dag legden, met een voor hun meer zelfbewuste kinderen welhaast beschamende gretigheid om onzichtbaar te worden, is een voorbeeld van hoe het niet moet. Maar dat je je tot het uiterste inspant om actief deel te nemen aan de samenleving is niet meer dan normaal. De vraag dient zich aan of in alle redelijkheid verwacht kon worden dat migranten hun weg zouden vinden in deze complexe maatschappij als zij niet wisten wat die nu eigenlijk van hen verwachtte. Oorspronkelijke Nederlanders moeten op hun beurt ruimte maken voor de culturele diversiteit die onomkeerbaar is,  boeiende aspecten heeft en een belangrijk kenmerk is geworden van ons land. Waar autochtonen die verandering als bedreigend ervaren, mag de politiek niet accepteren dat allochtonen worden buitengesloten. De PvdA moet daarbij aan de kant staan van hen die in de knel komen. Emancipatie is en blijft in dit alles core business van de sociaaldemocratie. Of zoals de resolutie het zegt: De PvdA kiest altijd de kant van het individu en zijn of haar emancipatie. Dát is waaraan de PvdA haar bestaansrecht ontleent. Dát is waarom je als rechtgeaarde sociaaldemocraat van harte een ontwerpresolutie kunt onderschrijven die mensen benadert als volwaardige Nederlanders. En die op de PvdA mogen rekenen als natuurlijke bondgenoot in hun streven naar emancipatie en integratie.

Hélène I.P. Oppatja, raadslid te Alphen aan den Rijn

 

www.nawzadsulaiman.blogspot.com/2008/07/integratie-is-een-individuele-keuze_12.html

www.volkskrantblog.nl/blog.php?id=3219&datum=20081216 

www.integratie.blog.nl/politiek/2008/10/21/pim-fortuyn-zou-zich-omdraaien-in-zijn-graf

www.hyves.nl/redirect/%7C6%7C%7C1998714%7C%7

www.twynstraguddeblog.nl/integratie/2006/07/onorthodoxe_opl.html

www.nl.novopress.info/?p=1115

www.multiblog.vrt.be/derkjaneppink/2008/10/28/willen-wij-een-allochtoon-als-premier

 

 

 

]