Onze identiteit (2) of “De Nederlander als Uebermensch”

mokio_duim.gif

Reinhardt Wulff was een tienjarige jongen uit het Duitse plaatsje Leer, niet zover van Winschoten. Toen ik in deze Groninger stad woonde heb ik hem ontmoet, op school. Het was 1955. In de grensstreek keken we meer ontgoocheld dan smerig naar de `mof`.

Ik heb vaak aan hem moeten denken als weer één of andere Nederlandse grapjas één van die `hilarische` grapjes over Duitsers maakte zoals  `Wat is de overeenkomst tussen een krokodil en een Duitser? Ze hebben allebei een grote bek.` De frustratie droop er vanaf en de wijsheid was ver te zoeken. Ja, dat krijg je…

Ik heb nooit gevonden dat Reinhardt een grote `bek` had maar ik heb wel goed begrepen dat hij op school en in de omgang met anderen zich steeds weer moest excuseren voor het feit dat hij Duitser was. Op school leerde hij de wandaden van zijn voorouders kennen en in het buitenland gold hij jarenlang als zondenbok voor alles… De `mof` had het gedaan.

Ik weet zeker dat het Naziregiem en zijn gruwelen een stempel hebben gezet op de identiteit van Reinhardt en zijn  leeftijdsgenoten. Toen ik later Rolf ontmoette, die in 1945 uit Leipzig vluchtte op de arm van zijn moeder terwijl zijn vader in een kamp in Marokko zat, bleek ik het goed gezien te hebben.

Onze identiteit is afhankelijk van goede en slechte zaken en vooral van de manier waarop we ermee omgaan, de eerlijkheid die we betonen. De laatste jaren zijn we daar niet zo goed in. Nog maar een paar jaar geleden besloot een malloot van een fabrikant de lekkernij `negerzoenen` een andere naam te geven terwijl ze alleen maar bruin en lekker waren en zijn. En zou de zoen van een neger niet lekker kunnen zijn? We bakken nog steeds Jodenkoeken maar in hoeverre is dat antisemietisch? En een paar jaar geleden richtten we een monument voor de slavernij op? Hoezo? Zijn we er zo trots op? Nee, we schamen ons ervoor alsof we de slavernij hebben uitgevonden op het Rokin. We schamen ons ook voor de kleur van Zwarte Pieten omdat we vergeten zijn wat daar de betekenis van is en alsof een blanke mythologische figuur met zwarte knechten een symbool is voor discriminatie. Hoe gestoord moet je zijn om dat te bedenken?

Langzaamaan zijn we bezig geweest onze eigen identiteit kapot te schoppen en in een verkeerd daglicht te stellen. Dat allemaal ten bate van ons imago: gidsland op het gebied van de mensenrechten, multicultiliefhebbers en kampioenen van de onafhankelijkheid. Dat laatste heeft ons geleid tot een onvoorstelbaar gesmeer, gedraai en gewroet met de Antillen. Ons blazoen moest blank worden. Wij moesten een toonbeeld van de “ideale mensch” worden. ten diepste is dat pas schandalig. Jezelf voorstellen als een volk dat niet schandalig handelt zoals andere volkeren. Een volk dat beter is dan alle andere! Als er ergens slavernij heeft bestaan en nog bestaat, dan is het wel in Afrika. Heeft Zimbabwe ook een monument voor de slavernij en Nigeria?

Discriminatie komt onder alle volkeren voor. Nederlanders hoeven niet als voorbeeld door het stof te kruipen. We zijn net zo zlecht en goed als andere delen van het menselijk ras. Nederlanders zijn geen morele Ubermensch maar ons imago wil wel die indruk wekken. Wij maken geen fouten en als we ze maken, dan wissen we ze uit met een monumentje of een naamsverandering. Onze zonden zijn afgewassen. Leve Calvijn!

Dat kapotschoppen van de eigen identiteit geeft ons een absurde visie op andermans identiteit. Die moet natuurlijk ook kapot. De vreemdeling moet zich aanpassen door zijn kleding weg te gooien en zijn heilige boeken te verscheuren of te verbranden.  

De moedige, ondernemende maar ook door de nood gedwongen en bij tijd en wijle zeer brute Hollander is vervangen door een onfeilbare betweter die nog maar één ding heeft behouden uit het leven van zijn voorouders, die nog maar één element van zijn identiteit durft te laten zien: de behendigheid om anderen geld afhandig te maken. Daar gaan we nog prat op ook door te zeggen hoeveel uur we wel werken per week en… wat een sukkels de mensen zijn in landen waar niet zo “hard” wordt gewerkt. Druk, druk, druk en een blank hartje. Ja, die bruutheid hebben we wel overgehouden.

Dat gedrag is de vrucht van een onverwerkt verleden, een fase die Reinhardt en Rolf al lang achter zich hebben gelaten. De “mof” weet dat hij niet beter of slechter is dan anderen maar dat hij zijn best moet doen een goed leven te leiden.

Het lijkt mij dat we onze identiteit terugvinden  als we ons niet meer schamen maar als we de voorbeelden uit het verleden zien als voorbeelden, ten goede of ten kwade.  En dat goede imago? Dat komt dan vanzelf. 

Tot sterkte,

Kaj Elhorst

Service

www.rijksmuseum.nl

www.gast.filosofie.be

www.drcwww.uvt.nl

www.dannymekic.nl

www.users.skynet.be

www.mythologie.wordpress.com

Advertenties