Onze identiteit (11)

stairway_to_heaven.jpg

Zuerst kommt das Fressen, dann die Moral, het is een oud Duits gezegde dat nog steeds standhoudt. Nu ik de vorige keer ben uitgegaan van het “vreten”oftewel de Hollandse keuken, wil ik nu de moraal wat meer als uitgangspunt nemen.

Deze week was ik aanwezig op een discussieavond over pracht- krachtwijken, de paradepaardjes die voor de koets van Ellen Vogelaar lopen. Zij wil veertig achterstandswijken omtoveren tot prachtwijken, met als gevolg dat veertig andere wijken weer achterop raken, maar goed, dat is later zorg.

De minister heeft daar heel veel geld voor nodig, honderden miljoenen en die wil ze vooral wegslepen bij de woningbouwcorporaties. Niet uit de schatkist want die is nodig voor de inrichting van prachtdorpen in Afghanistan. Ieder zijn deel, zal ik maar zeggen.

Nu is de minister op bezoek geweest in een aantal van die wijken maar tijdens de discussieavond bekroop mij toch het gevoel dat ze niet goed heeft gekeken. Qualitate qua kom ik ook nog wel eens in een achterstandswijk en volgens mij heb je veel empathisch (inlevend) gevoel nodig om te begrijpen wat zich daar precies heeft afgespeeld.

Waar het natuurlijk om draait, is dat de sociale structuur is vernietigd. Deze wijken waren prachtwijken zolang daar grote groepen mensen woonden die dezelfde, platte, taal spraken en dezelfde, simpele, genoegens deelden. Dat het plat en simpel was, doet daarbij eigenlijk niet ter zake. Er was begrip voor elkaar en sociale samenhang.

Wie nu in deze wijken rondkijkt, ziet veel leegstand. Massa’s mensen hebben de wijk verlaten omdat zij begrip en samenhang gingen missen of, dat was ook het geval, doodeenvoudig te oud werden of overleden. De leegstaande woningen werden niet opnieuw bevolkt omdat samenhang en begrip waren vertrokken. Dat kun je zien.

Die samenhang vertrok met de komst van veel mensen met een andere cultuur. De oorspronkelijke bewoners begrepen die “nieuwe gasten” niet en ze begrepen ook niet waarom ze allemaal bij hen in de buurt moesten wonen. Objectief gezien is de reden daarvan echter duidelijk: de woningen in die wijken behoren tot de goedkoopste en dure woningen konden de nieuwkomers niet betalen.

Er groeide haat en tegenzin, soms van beide kanten. Haat en tegenzin zijn een onvruchtbare ondergrond voor begrip en sociale samenhang. Zowel de oorspronkelijke bewoners als de nieuwkomers verloren hun belangstelling voor de omgeving en zo sloeg de verloedering toe. Hoewel, natuurlijk, de woningbouwcorporatie was ook wel eens laat met onderhoud en vernieuwing en dat droeg zeker niet bij aan verbetering van de situatie.

In de loop van de discussieavond meenden de meeste mensen dat de bewoners zelf de koe bij de horens zouden moeten vatten om de woonwijk te verbeteren. Veel gesmijt met geld zou dan niet nodig zijn en gedeeltelijk hadden de deelnemers daarin gelijk. Een prachtwijk creëer je niet met een kwast verf maar vooral met een goed gevoel bij de bewoners. Als zij allemaal een kwast verf zouden nemen om de wijk op te knappen, dan zou je een heel eind verder zijn.

Ik denk dat het waar is maar hoe krijg je mensen van zo heel verschillende afkomst zover dat ze aan dat gezamenlijke doel gaan werken? Niet door de wijken op te knappen. Nu kom ik aan een uiterst gevaarlijk onderwerp. Dat heeft te maken met een stelling van mij dat de oorspronkelijke bewoners van deze wijken zoals zoveel inwoners van Nederland het gevoel met hun cultuur zijn kwijtgeraakt. Toch is een bewuste beleving van eigen cultuur noodzakelijk om tot sociale samenhang te komen.

Daarom lijkt het mij een beter idee om mensen met éénzelfde cultuur inderdaad bij elkaar te laten wonen  in dezelfde wijk. Zij kunnen daar hun eigen cultuur beleven en zich daarin gelukkig voelen en zelfrespect ontwikkelen. Vanuit dat zelfrespect is het mogelijk om op een respectvolle wijze contacten te leggen met andere culturen. Het bewustzijn dat culturen in volle glorie naast elkaar bestaan, hoort daar wel bij. Dat is een kwestie van opvoeding en onderwijs. En soms ook van controle van overheidswege. Controle op ophitsing.

De opzet van zogenaamde mixwijken zal niet leiden tot meer begrip voor elkaar of tot integratie. Integratie van voedsel ontstaat niet door boerenkool en pindasaus lukraak door elkaar te gooien. Dat moet op een zorgvuldige, kunstzinnige en doordachte manier gebeuren. Boerenkool kun je heel goed dippen in pindasaus of tzatziki maar een ruwweg “geklutste prak” leidt tot darmstoornissen.

Zo zijn we toch weer terug bij het eten. Tja, je ontkomt er nergens aan. Begrijp me goed, ook bij de opzet van cultuurgebonden wijken, is het best mogelijk dat mensen migreren van de ene naar de andere cultuurkring. Op individuele basis en dat kan soms met heel veel individuen tegelijk gaan. Het is de individu die kiest en niet de gemeenschap die dwingt.

Nergens, helemaal nergens ter wereld is de mix van mensen een succes. In voormalig Joegoslavië sloegen ze elkaar de hersens in zodra de eerste de beste stokebrand het op zijn heupen kreeg. En ze doen het nog steeds in Kosovo en Bosnië. In Irak vliegen mensen met dezelfde religieuze achtergrond elkaar zelfs in de haren. In China is het nooit rustig al denken we dat in onze gemakkelijke leunstoel heel graag. Indonesië kent sinds het vertrek van de Nederlanders meer onderlinge twist dan daarvoor. In de VS leven groepen volslagen langs elkaar heen en in het zuiden is een “nigger” nog steeds een “nigger”.

Integratie is veel minder een zaak van “dicht bij elkaar zijn” dan “respect hebben voor elkaar”. Op basis van respect kunnen best bruggen worden gebouwd en vriendschappen ontstaan. Allereerst is daarvoor bij ieder individu de zekerheid nodig dat zijn of haar fundamenten deugen, gewoon vanuit eigen gezichtspunt. En, laten we eerlijk zijn: in Duitsland, Spanje en Frankrijk of Canada en Australië kruipen alle Nederlandse expats het liefste bij elkaar in één gezellige woonwijk. Samen rond de boerenkool en “gezelligheid”. Dat is toch mooi?

Tot sterkte,

Kaj Elhorst

Http://politiek.wordpress.com

Service

www.respect2all.nl

www.respectthemountains.com

www.arieboomsma.nl/arieBlog/?p=28

www.bertanciaux.be/mainweblog.php?2005-04-16T00:00:00

www.vrouw.blog.nl/advertorial/2007/11/03/lieke-van-lexmond-naakt-in-de-playboy

www.ouders.nl/mtip2002-expattips.htm