Canon, losse flodders en kledinglijn

Kortgeleden sprak ik iemand die niet zoveel algemeen onderwijs heeft genoten. Ik vind dat niet erg want hij heeft vele andere kwaliteiten maar toch merkte ik iets bijzonders op. Hij was enkele weken geleden op bezoek geweest op Slot Loevestein en kwam met een wat merkwaardig verhaal terug.

Uit de rondleiding had hij een reeks van zaken onthouden. Zo noemde hij Johan van Oldenbarneveldt, Johan de Witt en Hugo de Groot in één adem terwijl er tussen de eerste en de twee laatstgenoemden toch een aanmerkelijke tijdsspanne ligt. Bovendien schaarde hij Van Oldenbarneveldt onder de aanhangers van Prins Maurits en dat zou de reden van zijn onthoofding zijn geweest. Minder tenenkrommend maar ook onjuist was zijn gebruik van de termen Reformatie en Contra-Reformatie waarmee hij de Remonstratie en de Contra-Remonstrantie bedoelde. Met Contra-Reformatie wordt meestal de reactie van de RK-Kerk op de Reformatie bedoeld, de katholieke herleving of reveil.

Ik vond het onthutsend omdat ik me afvroeg wat voor zin het heeft dit soort rondleidingen en verhalen te houden als een totaal vertekend beeld achterblijft, als het de historische werkelijheid volledig uit haar kontekst rukt. In dat geval werkt de informatie waarschijnlijk meet contraproductief dan effectief. Wie bijvoorbeeld denkt dat Van Oldenbarneveldt en Maurits bondgenoten waren, krijgt een volledig scheef beeld van de historische en huidige verhoudingen in ons land. Voor alle duidelijkheid: het was Prins Maurits die Van Oldenbarneveldt liet onthoofden, wat kan gelden als de eerste militaire staatsgreep in ons land.

Mijn gesprekspartner sloot zijn verhaal af met de woorden: “ik heb dat allemaal nooit geweten”. Wie cynisch is, zou zeggen: “ik ook niet, want het klopt niet”. Wie hem serieus neemt, begrijpt uit zijn verhaal dat het geschiedenisonderwijs op de lagere school totaal heeft gefaald. Het verhaal moet daar toch zijn verteld want het behoorde altijd tot de hoogtepunten van de Vaderlandsche Geschiedenis. Het was een problematisch verhaal omdat het een schandvlek betekende op de overigens zo hoogewaardeerde daden van de Oranjes, inclusief Prins Maurits (1600, Slag bij Nieuwpoort). Mogelijk begreep de desbetreffende onderwijzer zelf niet waar het verhaal over ging of interesseerde het hem doodeenvoudig te weinig om er een indrukwekkend verhaal van te maken.

Nu hebben allerlei vooraanstaande historici een reeks van “historische vensters” opgesteld en samengevoegd in een “canon” van de Vaderlandse geschiedenis. Tussen die vensters zou wel eens vooral één grote blinde muur kunnen ontstaan en daarmee een weinig informatief beeld van de geschiedenis. Het gaat in de historie immers om lijnen en verbanden en niet om loshangende feiten. Wie uitsluitend op de feiten afgaat, komt tot verkeerde conclusies zoals Marcel Roele heeft gedaan in zijn artikel “Was Hitler links?”. Wie niet individueel de lijnen en verbanden kan begrijpen, zal ook gevoeliger zijn voor dit soort, onder het mom van wetenschap geëtaleerde, noninformatie.

Op de lagere school had ik vroeger onder meer les uit een boekjesreeks “Open Vensters”. Een open venster heeft het voordeel dat je ook on het hoekje kunt kijken en dat je niet beperkt blijft tot het kader dat het kozijn aangeeft. Mijn vrees is dat de vensters van de min of meer zeer geleerde heren een eenzijdig en vertekend beeld gaan geven van het verleden. De geschiedenis als losse flodders.

Geschiedenis valt uitlsuitend te geven op basis van jaartallen. Dat betekent niet dat altijd alles chronologisch behandeld hoeft te worden maar de chronologische lijn moet duidelijk zijjn. Houvast bieden jaartallen en, bijvoorbeeld, de daarbij behorende mode. Geschiedenis is in dat opzicht ook een kledinglijn. Aan de kleding van een persoon op een schilderij, kan ik altijd al zien wanneer hij ongeveer geleefd moet hebben en met wat voor samenleving hij te maken had.

Ik heb mijn gesprekspartner niet durven tegenspreken want waar moet je beginnen? Natuurlijk, ik had kunnen vragen: “O, en wat was dan precies het beroep van die Van Oldenbarneveldt?” Gemakkelijker maakt het er allemaal niet op want misschien ziet iemand ineens in waar hij de fout in is gegaan. Alleen, waar lag de lijn en het verband ook al weer? Dat leidt tot innerlijke crisis en weerzin. Daar wil ik niet de oorzaak van zijn. Mijn zorg is dat geschiedenisonderwijs belangrijk is voor mensen om te leren verbanden en lijnen te zien, het brede denken. Daar ontbreekt het veelal aan, ook bij hooggeleerde historici. Gooi die vensters dus gauw open!

Tot sterkte,

Kaj Elhorst

Http://politiek.wordpress.com

Service

www.ru.nl/ahc/vg/html/vg000259.htm

www.engelfriet.net/Alie/Hans/oldenbarneveld.htm

www.entoen.nu/lijst.aspx

www.09546.07br.thinkquest.nl/geschiedenis.htm

www.08609.06ds.thinkquest.nl/geschiedenis.php

www.engelfriet.net/Alie/Hans/nieuwpoort.htm

 

 

 

  

Advertenties

The URI to TrackBack this entry is: https://politiek.wordpress.com/2008/09/03/canon-losse-flodders-en-kledinglijn/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: