Een paar eeuwen lang hebben dominees een groot deel van ons volk voorgehouden hoe zondigheid het bestaan beheerste. Mensen waren slecht hoewel zij van meet af aan in de Genade Gods konden staan. En wie door die Genade werd aangeraakt, die ging het goed. De namen Calvijn en Colijn lijken verdacht veel op elkaar.
Een reeks van stichtelijke werkjes was het gevolg. Voetstapjes in de sneeuw wezen het spoor naar de bekering van de zondaar. Zo kon een ieder kennisnemen van de weg naar het heil.
En toen, toen ineens was het afgelopen met God. De mensen begonnen kroketten en friet te vreten en dachten dat God nooit in een hamburger zou kunnen zitten. Bovendien maakten ze radio’s, elektrisch licht dat in de Bijbel niet voorkwam en later ook computers en dus “wie dacht die God nu eigenlijk wel helemaal dat hij was?” Hup, het zolderraam uit en erachteraan ging de dominee met zijn zondebesef.
Maar ja, wat er generaties lang in is gehamerd, krijg je er niet zo maar uit en dus kwam er een nieuwe reeks stichtelijke en vooral ook “verlichte” boekjes die de weg wezen. Jan Wolkers voorop en nu zijn het Grunberg, Zwagerman, Van der Heyden en nog wat bijverschijnselen. Allemaal schrijvers die ons vertellen hoe we moeten leven zonder God en zondegevoel. Vooral dat zondegevoel moet weg want ”er kleeft aan iedereen wel een vlekje”. En daarover gaan dus de boeken van het genoemde illustere drietal.
Terwijl we aan de éne kant steeds weer een zondebok (ja, ja, daar heb je het woordje al weer) zoeken voor elke onaangenaamheid die er passeert, kunnen we zelf vrolijk fluitend door het leven gaan want, nog maar eens een keer, aan iedereen kleeft wel een vlekje. Een beetje dubbel ook wel dus.
De AKO Literatuurprijs stimuleert het schrijven van dit soort “levensgidsen” door er zo nu en dan een prijs aan te hangen. Deze gaat daarbij van de ene naar de andere bekende “dominé nouveau”.
En dan is daar ook in eens Maxim Verhagen die het geloof van de “Universele Mensenrechten” over de wereld wil verbreiden. “En zie, ik ben uw dienstknecht”, lijkt hij te zeggen. Daarmee legt hij een rapport op tafel dat aangeeft hoe Nederland en andere westerse landen zich opnieuw kunnen inmengen in de culturele aangelegenheden van andere landen.
Want…er bestaat niet zoiets als de “Universele Rechten van de Mens”. Deze rechten zijn voortgekomen uit een bepaalde historische situatie en op een bepaalde plaats (net als het Evangelie) in een bepaalde periode, te beginnen met de Franse Revolutie. Die heeft niets te maken met de monniken in Birma, om maar eens iets te noemen.
In wezen zijn de “Universele Rechten van de Mens” een uiting van krypto Christendom dat opnieuw probeert zich een superieure positie in de wereld te verwerven. In werkelijkheid zijn die rechten uitsluitend te realiseren in een samenleving waar de waarde van een mensenleven tot het geestelijk eigendom van (haast) iedereen is geworden. En dat is niet het geval in de landen waar Verhagen die rechten zo graag wil introduceren.
Voor het invoeren van mensenrechten zijn tal van voorwaarden nodig zoals een brede middenklasse, een basaal gevoel van saamhorigheid en ook een behoorlijke solidariteit. Iets wat we ook wel eens aanduiden met “sociale cohesie”. Probeer die maar eens te zoeken tussen Noord- en Zuidpakistan en zo!
Het is zaak allereerst die voorwaarden tot stand te laten komen. Daaraan kan Verhagen verdomd weinig doen. De mensen die er wonen moeten het zelf doen, anders beklijft het niet. Dat schijnt verrekte moeilijk te begrijpen te zijn voor een junta van Jezuïeten en Calvinisten. Maar…het geeft ons volk een erg prettig onderbuik gevoel dat wij zo solidair lijken te zijn met anderen.
Zoals het A.F.Th., Grunberg en Zwagerman met hun moralistische gepredik niet zal lukken een literatuur te scheppen, zo zal Verhagen het niet voor elkaar krijgen om mensenrechten ook maar één streep verder te trekken. Maar we geloven er graag in. Hé, geloven? En ondertussen volgt de zoon van Moebarak zijn vader op in Egypte. Dat wordt dus farao Moebarak. Verder jaagt Musharraf de knuppel over zijn volk. Onze bondgenoten in de strijd tegen terrorisme en dus vóór de mensenrechten. Johannes Calvijn is onder ons.
Tot sterkte,
Kaj Elhorst
Service
Halleluja!